• นิยามศัพท์
• ส่วนประกอบหลักของอาวุธเบา
• การแบ่งประเภทอาวุธเบา
• ลักษณะการทำงานของอาวุธเบา
• หมายเหตุ

หลักการอาวุธเบา

1.  นิยามศัพท์ 

            อาวุธ   (WEAPONS)

                            เครื่องมือการสงคราม  ใช้เพื่อก่อให้เกิดบดเจ็บ/สังหารหรือทำความเสียหายให้แก่วัตถุ

  อาวุธเบา  (SMALL ARMS)

                                ในทางเทคนิค  คือ  อาวุธปืนชนิดที่ลำกล้องมีเกลียวยิงจากลักษณะท้ายรังเพลิงปิดที่มีเส้นผ่านศูนย์กลางรูหนอดลำกล้องไม่เกิด 0.60 นิ้ว  ส่วน อาวุธปืนยิงในลักษณะอื่น ๆ  เช่น ปืนไร้แรงสะท้อนถอยหลัง (RECOILLESS  RIFLE)   เครื่องยิงจรวดชนิดประทับไหล่ยิง (ROCKET LAUNCHER)  , เครื่องยิงลูกระเบิด (MORTER)  , ปืนลูกซอง (SHORT  GUN)  และปืนยิงพลุสัญญาณ (PYRO-TECHNIC  PISTOL)  จัดเป็นอาวุธเบาจากลักษณะของความสะดวกในการนำไปใช้ ตามลักษณะภารกิจของหน่วย และจัดเป็นประเภทอาวุธเบา เพื่อสะดวกในการแบ่งความรับผิดชอบของ ช่างซ่อมและเครื่องมือซ่อม

คาลิเบอร์  (CARLIBER)

                                เส้นผ่าศูนย์กลาง หรือ ความกว้างรูหลอดลำกล้องวัดจากสันเกลียว ถึง สันเกลียวตรงกันข้าม  เช่น  CALIBER  .45 นิ้ว   และเป็นหน่วยวัดแสดงว่าลำกล้องปืนใหญ่มีความยาวเป็นจำนวนกี่เท่าของความยาวปากลำกล้อง  เช่น  ปืนใหญ่วิถีราบ   มีความยาวลำกล้อง   มากกว่า   30 CARLIBER

        เกลียวลำกล้อง  (RIFLING)

                                ส่วนที่เป็นแนวสันเกลียวและร่องเกลียววนไปทางขวา (ตามเข็มนาฬิกา)  หรือวนไปทางซ้าย (ทวนเข็มนาฬิกา)   ตามผนังรูหลอดลำกล้อง เป็นส่วนที่ทำให้ลูกกระสุนหมุนขณะวิ่งผ่านรูหลอดลำกล้อง ทำให้ลูกกระสุนมีการทรงตัวดีและวิถีกระสุนเป็นแนวเที่ยงตรง (6/ข/12 หมายถึง   6   เกลียววนขวาเกลียวครบรอบที่ระยะ   12   นิ้ว )

                ความเร็วต้น หรือ  ความเร็วปากลำกล้อง  (MUZZLE   VELOCITY)

                                ความเร็วของลูกกระสุนที่วิ่งออกจากปากลำกล้อง มีหน่วยวัดเป็น ฟุต/วินาที หรือ เมตร/วินาที  ปกติเป็นค่าเฉลี่ยของความเร็วลูกกระสุนในระยะ  10   เมตร   จากปากลำกล้อง

        ความดันในรังเพลิง  (CHAMBER   PRESSURE)

                                ความดันของแก๊สในรังเพลิงที่เกิดจากการลุกไหม้ของดินส่งกระสุน  มีหน่วยวัดเป็น  ปอนด์/ตารางนิ้ว ,  กก./ตาราง ซม.  หรือ  บาร์ (1 บาร์  คือ  1 เท่าของความดันบรรยากาศ หรือ 14.7 ปอนด์/ตารางนิ้ว)

                ด้านใน (MISFIRE)

                                กระสุนไม่ลั่นด้วยสาเหตุมาจากกระสุน หรือ เข็มแทงชนวนบกพร่อง

                ยิงสะดุด (HANGFIRE)

                                กระสุนไม่ลั่นช้าเกิน  0.01 วินาที   นับตั้งแต่เข็มแทงชนวนกระแทกชนวนท้าย เกิดจากชนวนท้าย หรือดินส่งกระสุนบกพร่อง
        กระสุนลั่นก่อนเวลา  (COOK  OFF)

                                กระสุนลั่นก่อนเวลา  กระสุนประทุด้วยความร้อนในรังเพลิงเกิดจากการบรรจุกระสุนค้างในรังเพลิง ขณะที่ลำกล้องร้อนจัด

                ปืนขัด (STOPAGE)

                                ปืนหยุดยิงเองเนื่องจากกระสุนบกพร่องหรือกลไกขัดข้อง

                ปืนเล็กยาว  (RIFLE)

                                ปืนยาวประทับไหล่ยิง  มีเกลียวลำกล้อง เส้นผ่าศูนย์กลางรูหลอดลำกล้อง  0.60 นิ้ว  หรือเล็กกว่า  มีความยาวลำกล้อง  22 นิ้ว  ขึ้นไป

                ปืนเล็กสั้น   (CARBINE)

                                มีลักษณะเช่นเดียวกับปืนเล็กยาวแต่ลำกล้องสั้นกว่า   22  นิ้ว

                ปืนเล็กกล  (AUTOMATIC  RIFLE  หรือ   SQUAD  AUTOMATIC WEAPON)

                ปืนกลที่ใช้กระสุนชนิดเดียวกับ ปืนเล็กยาว   ปกติตั้งยิงด้วยขาทราย   หรือ อาจเป็นปืนเล็กยาวอัตโนมัติ ที่พลยิงได้รับมอบหมายให้ทำการยิงแบบอัตโนมัติ  โดยตั้งยิงด้วยขาทราย

                ปืนกลมือ  (SUBMACHINE  GUN)

                                ปืนกลขนาดเล็กที่ใช้กระสุนชนิดเดียวกับปืนพก  ประทับไหล่ยิง หรือ แนบสะโพกยิง มีอำนาจการยิงรุนแรงกว่าปืนเล็กกล

                ปืนกล  (MACHINE GUN)

                                เป็นปืนกลที่ใช้กระสุนขนาดโตกว่าปืนเล็กยาว  ตั้งยิงด้วยขาหยั่งสามขา  หรือขาทราย  มีอำนาจการยิงรุนแรงกว่าปืนเล็กกล

                ปืนลูกซอง (SHOT GUN)

                                ปืนยาวประทับไหล่ยิงลำกล้องเรียบ

                เกจ  (GAGE)

                หน่วยแสดงความกว้างรูหลอดลำกล้องปืนลูกซอง  คิดจากจำนวนลูกโดดหลอมจากตะกั่วบริสุทธิ์ หนัก 1 ปอนด์

• เกจ = 0.710 นิ้ว
• เกจ = 0.645 นิ้ว
• เกจ = 0.610 นิ้ว
• เกจ = 0.545 นิ้ว 

ปืนไร้แรงสะท้อนถอยหลัง (RECIOLESS RTFLE)

เป็นปืนที่มีเกลียวลำกล้อง ลำกล้องโตคล้ายปืนใหญ่แต่มีน้ำหนักเบา มีเครื่องปิดท้ายที่สามารถจัดปรับปริมาณแก๊สให้ขับดันออกด้านท้ายลำกล้องได้  เพื่อไม่ให้เกิดอาการสะท้อนถอยหลัง ตั้งยิงด้วยขาหยั่งสามขา หรือแท่นติดตั้งบนยานยนต์ ใช้เป็นอาวุธต่อสู้รถถัง และยิงทำลายที่มั่น

เครื่องยิงลูกระเบิด (ชนิดประทับไหล่ยิง) (GRANADE LAUNCHER)

เป็นเครื่องยิงลูกระเบิดชนิดบรรจุทางท้ายลำกล้อง ประทับไหล่ยิง หรือเครื่องยิงลูกระเบิด ชนิดประกอบปลายลำกล้องปืนเล็กยาว หรือประกอบติดกับปืนเล็กยาวใช้ยิงสังหารบุคคลเป็นกลุ่มก้อน

                เครื่องยิงลูกระเบิด (MOTAR)

เครื่องยิงลูกระเบิดชนิดบรรจุทางปากลำกล้อง ตั้งยิงด้วยมุมยิงสูงมีพื้นดินรองรับแรงสะท้อนถอยหลัง ใช้ยิงสนับสนุนการดำเนินกลยุทธ ของทหารราบ

เครื่องยิงจรวด ชนิดประทับไหล่ยิง (ROCKET LAUNCHER)

ท่อกลมกลวงประกอบด้วยเครื่องลั่นไกและกล้องเล็งหรือศูนย์เล็ง เป็นเครื่องให้ทิศทางลูกจรวดให้เป็นอาวุธต่อสู้รถถัง

ขีปนะวิธี (BALLISTIC)

หลักวิชาการ ว่าด้วย  ลักษณะของวิถีกระสุนกับผลกระทบต่าง ๆ

กระสุน (TRAJECTORY)

วิถีแนวเส้นทางเคลื่อนที่ของลูกกระสุน

ปลอกทวีแรงถอย (MUZZLE BOOSTER)

อุปกรณ์ติดที่ปลายปากลำกล้องปืนช่วยเพิ่มแรงสะท้อนถอยหลังของลำกล้องใช้ในปืนที่ทำงานด้วยการสะท้อนถอยหลังของลำกล้อง

ปลอกลดแสง (FLASH  SUPPRESSOR)

ติดปลายปากลำกล้องช่วยกระจ่ายเปลวไฟที่แลบออกจากปากลำกล้อง และช่วยให้ลำกล้องไม่สะบัดขึ้น

ปลอกป้องกันแสง (FLASH HIDER)

มีลักษณะเป็นกรวยประกอบปลายปากลำกล้อง เพื่อป้องกันการกระจายทางข้างแสงจากเปลวไฟ ที่แลบออกจากปากลำกล้อง ซึ่งจะทำให้พลยิงตาฟาง

ซองกระสุน (MAGAZINE)

กล่องโลหะ หรือพลาสติกใช้บรรจุกระสุนคราวละหลาย ๆ นัด สำหรับป้อนให้ปืนเล็กยาว ปืนพก และปืนกลมือ

สายกระสุน  (CARTRUDGE BELT)

กระสุนที่ร้อยเรียงติดกันเป็นแถวยาวด้วยข้อต่อโลหะ ใช้ป้อนกระสุนปืนกล

ยิงเป็นชุด (BURST)

เป็นการยิงแบบอัตโนมัติที่มีกลไกควบคุมให้ยิงเป็นชุด  เช่น ชุดละ 3 นัด (THREE – ROUND – BURST) คือ  เหนี่ยวไก 1 ครั้ง กระสุนลั่นออกไป 3 นัด  ติดต่อกันแล้วหยุด ต้องผ่อนไกแล้วเหนี่ยวไกใหม่

                อัตราเร็วในการยิงตามวงรอบ หรือ อัตราเร็วในการยิงทางทฤษฎี (CYCLIC  RATE  OF  FIRE)

                                เป็นอัตราเร็วที่ใช้แสดงสมรรถภาพในการทำงานของปืน โดยไม่คำนึงถึงการหยุดบรรจุกระสุน หรือเปลี่ยนลำกล้องเมื่อร้อนจัด

                อัตราเร็วในการยิงต่อเนื่อง หรือ อัตราเร็วในการยิงทางการปฏิบัติ  (SUSTAIN  RATE OF  FIRE)

                                เป็นอัตราเร็วในการยิงจรวดที่ต้องหยุดบรรจุกระสุน และหยุดเปลี่ยนลำกล้อง เมื่อร้อนจัด หรือต้องหยุดเป็นระยะ ๆ สลับกับการยิง เพื่อไม่ให้ลำกล้องร้อนจัด

• ส่วนประกอบหลักของอาวุธเบา

ลำกล้อง (BARREL)  หลอดโลหะตรงใช้สำหรับให้ทิศทางวิ่งไปของกระสุน ประกอบด้วยรูหลอดลำกล้อง (BORE) มี 2 ชนิด  คือ ลำกล้องเรียบ (SMOOTHED BORE)  กับลำกล้องมีเกลียว (RIFKED BORE)

• เกลียวลำกล้อง (RIFLING)  ทำให้กระสุนหมุนมีวิถีกระสุนเป็นแนวแน่นอน เกลียวลำกล้องประกอบด้วย สันเกลียว (LANDS)  และร่องเกลียว (GROOVES)
• รังเพลิง (CHAMBER) ส่วนท้ายรูลำกล้องมีรูปทรงรับกันกับปลอกกระสุน มีผนังหนารับแรงดันได้สูง เป็นที่บรรจุกระสุนขณะยิง
• ท้ายรังเพลิง (BREECH) ส่วนท้ายสุดของรังเพลิง เป็นช่องเปิด เพื่อบรรจุกระสุนและปิดขณะทำการยิง

โครงปืน (RECEIVER)

บางครั้งเรียกโครงลูกเลื่อน หรือห้องลูกเลื่อนเป็นโครงโลหะสำหรับประกอบส่วนอื่น ๆ ของปืนเข้า

ด้วยกันและทำหน้าที่เป็นเรือนลูกเลื่อน

• โครงปืนแบบตัดเจาะจากชิ้นเหล็ก (MACHINED TYPE)
• โครงปืนแบบอัดขึ้นรูปจากแผ่นเหล็ก (STAMPED TYPE    )

เครื่องปิดท้าย (BREECH BLOCK)

ชิ้นส่วนสำหรับปิดท้ายลำกล้อง เพื่อไม่ให้ปลอกกระสุนถูกขับออกมาด้วยแรงดันแก๊สในรังเพลิง

ขณะทำการยิง ลูกเลื่อน (BOLT)  เป็นแบบหนึ่งของเครื่องปิดท้ายที่นิยมใช้มากที่สุด    เลื่อนปืน (SLIDER)  ก็เป็นเครื่องปิดท้ายอีกแบบหนึ่ง ปกติลูกเลื่อนทำหน้าที่เป็นเรือนเข็มแทงชนวน ลูกเลื่อนของปืนบางแบบอาจแบ่งออกเป็นส่วน หัวลูกเลื่อน (BOLT HEAD)  และโครงนำลูกเลื่อน (BOLT CARRIER)  ปกติหน้าลูกเลื่อนเป็นที่ประกอบ ขอรั้งปลอก (EXRACTOR) และเหล็กคัดปลอก (EJECTOR)

เครื่องลั่นไก (FIRING MECHANTSM)

ใช้ทำหน้าที่ส่งแรงกระแทกลงตรงชนวนท้ายปลอก  เพื่อให้ดินเริ่ม (PRIMER) ประทุ  เกิด

เป็นประกายไฟ จุดดินส่งกระสุน ปกติเครื่องลั่นไกประกอบด้วย

• ไกปืน (TRIGER)
• กระเดื่องไก (SEAR)
• นกปืน (HAMMER)
• แหนบนกปืน (MAIN  SPRING หรือ   HAMER SPRING)
• เข็มแทงชนวน (FTRING PIN)  เข็มแทงชนวนที่นิยมใช้ มี 4 แบบ

1.  FREE FLOTING   แบบลอยตัว เข็มแทงชนวนบรรจุอยู่ในช่องกึ่งกลางแท่งลูกเลื่อนไม่มีแหนบ   เข็มยาวกว่าเรือนเข็ม ใช้นกปืนตีข้างท้าย

2.  PERCUSSION   แบบกระแทกโดยตรง  หรือ   แบบแหนบขับเข็มแทงชนวน มีแหนบขับ  เข็มแทงชนวนไม่ต้องใช้นกปืนตีข้างท้าย

3.  INERTIA   แบบแรงเฉื่อย เข็มแทงชนวนจะมีขนาดสั้นกว่าเรือนเข็มมีแหนบถอนเข็มแทงชนวน แบบนี้มีความปลอดภัยสูง แต่ต้องใช้นกปืน ตีด้านท้ายอย่างแรงให้เข็มแทงชนวนวิ่งไปข้างหน้า ด้วยแรงเฉื่อยมาก พอสำหรับกระแทกให้ชนวนท้ายทำงาน

4.  FIXED  แบบตรึงติดกับหน้าลูกเลื่อน หรือแบบเป็นส่วนปลายแหลมของนกปืนพก

เครื่องป้อนกระสุน  ที่นิยมใช้มี  3  ชนิด

• ลูกโม่ (REVOLVER)  ใช้ในปืนพกลูกโม่
• ซองกระสุน  (MAGAXINE)
• มีแบบเป็นกล่องสี่เหลี่ยมแบบยาว ตรง โค้ง ภายในมีแหนบและเหล็กรองกระสุน (BOX MAGAXINE)  บรรจุกระสุนได้หลายขนาด
• บางแบบทำเป็นรุปกล่องแบนกลมบรรจุกระสุนเรียงกัน  แบบซี่รถจักรยาน  เรียกว่า จานกระสุนหรือทำเป็นกล่องหนาคล้ายกลอง (DRUM  MAGAZINE) ซึ่งกระสุนขดเรียงกันขนานกับความยาวของลำกล้องปืน
• สายกระสุน (CARTRIDGE  BELT)
• เป็นข้อต่อสายโลหะยึดกระสุนให้เรียงติดกันเป็นสายยาว
• มี 2 ชนิด  คือ ชนิดไม่หลุดจากกัน กับชนิดหลุดจากกันเป็นข้อ ๆ  เมื่อ กระสุนถูกดึงออกจากกัน
  
  
  

3.  การแบ่งประเภทอาวุธเบา

                ก.  แบ่งประเภทโดยลักษณะการใช้งาน

อาวุธมือถือ (HAND ARMS)  อาวุธพกพา หรืออาวุธที่ใช้มือเดียว
-เป็นอาวุธปืนที่ออกแบบให้ใช้หรือยิงด้วยมือเดียว เช่น ปืนพก
-มีขนาดเล็ก ระยะยิงหวังผลใกล้ อำนาจทำลายไม่รุนแรง มักใช้ป้องกันตัว

อาวุธปืนประทับไหล่ (SHOULDER ARMS)
-เป็นอาวุธที่ออกแบบให้ประทับไหล่ยิงจึงจะมีความแม่นยำ ได้แก่ ปืน เล็กยาวแบบต่าง  ๆ

ปืนกล (MACHINE GUN)
-เป็นอาวุธที่ออกแบบสำหรับ ยิงได้อย่างต่อเนื่อง ธรรมดาจะป้อนกระสุนด้วยสายกระสุน
-ปกติตั้งยิงบนขาทราย , ขาหยั่ง , หรือแท่นยิงบนยานยนต์

อาวุธปืนอัตโนมัติ (AUTOMATIC CANNON)
-เป็นปืนกลหนักชนิดที่ไม่สะดวกกับการใช้กำลังคน เคลื่อนย้ายอกแบบให้ติดตั้งบนเครื่องบน
-เล็งผ่านศูนย์เล็งของเครื่องบิน และยิงด้วยการควบคุมจากห้องนักบิน

ประเภทอื่น
-เป็นประเภทที่มีลักษณะพิเศษเฉพาะไม่เข้าพวกดังที่กล่าวมาแล้ว  เช่น ปืนไร้แรงสะท้อนถอยหลัง ,เครื่องยิงลูกระเบิด , เครื่องยิงจรวด ปืนยิงพลุสัญญาณ  เป็นต้น

ข. แบ่งประเภทโดยลักษณะของรอบการทำงาน

ทำงานด้วยมือ (MANUAL)
-เป็นอาวุธปืนที่ใช้แรงงานจากมือของผู้ยิงในการทำงานทั้ง 8 วงรอบการทำงาน

ทำงานกึ่งอัตโนมัติ (SEMI-AUTOMATIC)
-ใช้แรงสะท้อนถอยหลังของลำกล้อง , แรงดันแก๊ส หรือแรงดันต่อหน้าลูกเลื่อนอย่างใดอย่างหนึ่งหรือร่วมกันช่วยในการทำงาน 7 วงรอบ ผู้ยิงเพียงช่วยให้เกิดการ ทำงานในวงรอบการลั่นไกไปด้วยการเหนี่ยวไกเท่านั้น

ทำงานอัตโนมัติ (AUTOMATIC)
-ใช้แรงสะท้อนถอยหลังของลำกล้อง ,  แรงดันแก๊สหรือแรงดันต่อหน้าลูกเลื่อนอย่างใดอย่างหนึ่งหรือร่วมกัน ช่วยในการทำงานทั้ง 8 วงรอบ
-จะยิงกระสุนออกไปอย่างต่อเนื่องจนกระสุนหมดเมื่อผู้ยิงยังคงเหนี่ยวไกไว้

•     ลักษณะการทำงานของอาวุธเบา

    ก.  รอบการทำงานของปืน

 -การป้อนกระสุน (FEEDING)  คือ การป้อนให้กระสุนเข้าไปอยู่ในโครงปืนด้านท้ายรังเพลิง เพื่อพร้อมที่จะบรรจุเข้ารังเพลิง  อาจป้อนด้วยมือ  ด้วยซองกระสุน หรือด้วยสายกระสุน แล้วแต่กลไกของปืนที่ออกแบบมา การบรรจุกระสุน (CHAMBERING)  คือ การที่ลูกเลื่อนดันกระสุนเข้าไปบรรจุอยู่ในรังเพลิง

-การขัดกลอน (LOCKING)  คือ การขัดกลอนลูกเลื่อน  เพื่อตรึงลูกเลื่อนให้ติดแน่นขณะทำการยิง มีอยู่ 3 ลักษณะลูกเลื่อนกับโครงปืน , ลูกเลื่อนกับโครงต่อท้ายลำกล้อง หรือลูกเลื่อนกับครีบหรือปากขัดกลอนที่ท้ายลำกล้อง

-การขึ้นนก (COCKING)  คือ  การทำให้เครื่องลั่นไกพร้อมที่จะทำงาน โดยการง้าง หรือดันนกปืนให้มาค้างอยู่ข้างหลัง ให้พร้อมถูกปล่อยให้ตีต่อท้ายเข็มแทงชนวน หรือการดึงเข็มแทงชนวนให้มาขัดคาอยู่ด้านหลังให้พร้อมถูกปล่อยให้วิ่งไปกระแทกชนวนท้ายปลอก

-การลั่นไก (FIRING)    คือ  การจุดชนวนท้ายปลอกด้วยแรงกระแทกของเข็มแทงชนวน

-การปลดกลอน (UNLOCKING)  คือ  การปลดให้ลูกเลื่อนเป็นอิสระจากการขัดกลอน

-การรั้งปลอก (EXTRACTING)  คือ การรั้งปลอกกระสุนที่ยิงลูกกระสุนออกไปแล้วออกจากรังเพลิง

-การคัดปลอก (EJECTING)  คือ  การดีดปลอกกระสุนให้กระเด็นออกจากโครงปืนหรือห้องลูกเลื่อน

หมายเหตุ

• ตามปกติในปืนทำงานด้วยมือชนิดปิดท้ายรังเพลิงด้วยลูกเลื่อนนั้น  จะมีวงรอบการทำงานครบ 8 วงรอบและจะมีการทำงานเรียงตามลำดับโดยไม่สับลำดับขั้นตอน ยกเว้น วงรอบการขึ้นนกที่มักจะออกแบบมาให้มีการทำงานเกิดขึ้นพร้อมกับการหมุนหรือการถอยของลูกเลื่อน ดังนั้น  ในปืนแต่ละแบบอาจมีลำดับการขึ้นนกอยู่ในตำแหน่งที่แตกต่างกันได้
• ในปืนแบบที่ทำงานด้วยแรงดันต่อหน้าลูกเลื่อนโดยตรง (STRAIGHT BLOWBACK)  หรือที่เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า  ทำงานด้วยแรงเฉื่อยของลูกเลื่อน (INERTIA BOLT ACTION)  ใช้ลูกเลื่อนที่มีขนาดใหญ่ที่มีน้ำหนักมากปิดท้ายรังเพลิง  โดยไม่มีการขัดกลอนอย่างสมบูรณ์ แต่จะเรียกว่าปิดท้าย และเปิดท้ายรังเพลิงแทนการขัดกลอนและปลดกลอน
  
  
  
  ข. ระบบการทำงานของอาวุธเบา
  
• ทำงานด้วยมือ (HAND OPERATER)
  เป็นปืนที่ใช้แรงงานจากผู้ยิงช่วยให้ปืนทำงานครบทั้ง 8 รอบ

• ทำงานด้วยแรงสะท้อนถอยหลังของลำกล้อง (RECIOL OPERATED) 
  ขณะที่ลูกกระสุนถูกขับผ่านพ้นปากลำกล้องจะมีแรงดันในทิศทางตรงกันข้ามกับทิศทางเคลื่อนที่ของลูกกระสุนกระทำต่อหนาลูกเลื่อน ถ้าลูกเลื่อนขัดกลอนอยู่กับลำกล้องและลำกล้องเป็นอิสระจากโครงปืน ลำกล้องและลูกเลื่อนก็จะสะท้อนถอยหลังมาด้วยกัน เมื่อเพิ่มกลไกบางอย่างเข้าไปก็สามารถใช้แรงสะท้อนถอยหลังของลำกล้อง นี้ ให้ปืนปลดกลอน ปล่อยให้ลูกเลื่อนวิ่งถอยหลังเพื่อรั้งปลอก คัดปลอก และทำงานในวงรอบอื่น ๆ ได้ลักษณะเด่นของปืนระบบนี้ คือ ลำกล้องจะไม่ยึดติดแน่นกับโครงปืน เมื่อดันด้านปลายลำกล้อง ลำกล้องจะเคลื่อนยุบลงในโครงปืนได้ เช่น ปืนพก ขนาด  .45 นิ้ว  ,แบบ 86 , ปก. ขนาด .50 นิ้ว  แบบ 93 (M2)

• ทำงานด้วยแรงดันแก๊ส  (GAS OPERATED)
  - ได้จากการถ่ายเทแรงดันแก๊สในลำกล้องให้ไหลมาเข้ากระบอกสูบ เพื่อขับดันลูกสูบให้เคลื่อนที่ส่งแรงดันผ่านก้านสูบไปผลักดันกลไกให้เกิดการปลดกลอนและทำงานในวงรอบต่าง  ๆ เช่น ปลย.88 , ปสบ.87 , ปก.M60 ลักษณะสำคัญของปืนแบบนี้จะมีกระบอกสูบ, ลูกสูบและก้านสูบที่สังเกตเห็นจากภายนอกได้ง่ายและที่สำคัญตรงส่วนหนึ่งของลำกล้องจะมีรูเจาะจากภายนอกทะลุถึงรูหลอดลำกล้อง เพื่อนำแก๊สแรงดันสูงมาใช้งาน
• สำหรับ ปลย.M16 ใช้วิธีให้แก๊สไหลตามท่อย้อนกลับมาถึงห้องลูกเลื่อน โดยมีโครงนำลูกเลื่อนทำหน้าที่เสมือนกระบอกสูบซึ่งจะเคลื่อนถอยหลัง เมื่อได้รับแรงดันแก๊ส และหัวลูกเลื่อนทำหน้าที่เสมือนลูกสูบอยู่แต่จะอยู่กับที่ จึงไม่มีก้านสูบ
• ทำงานด้วยแรงดันต่อหน้าลูกเลื่อน (BLOWBACK ACTION)
• หลักการทำงานของระบบนี้อาศัยแรงดันของแก๊สในรังเพลิงที่ดันต่อปลอกกระสุน และดันต่อหน้าลูกเลื่อน เพื่อให้ปืนทำงานโดยตรง มีแบ่งออกเป็นสองแบบ  คือ แบบที่ทำงานด้วยแรงดันต่อหน้าลูกเลื่อนโดยตรง STRAIGHT BLOWBACK  หรือที่เรียกตามลักษณะการทำงานของลูกเลื่อนว่า  INERTIA BOLLT ACTION  ซึ่งเหมาะสมสำหรับปืนที่มีลำกล้องใช้กระสุนที่ให้ความดันในรังเพลิงต่ำ และปลอกกระสุนเป็นรูปทรงกระบอกตรง  เช่น  ปกม.M 3
• อีกแบบหนึ่ง  ใช้แรงดันต่อหน้าลูกเลื่อนรวมกับกลไกหน่วยเวลา  BLOWBACK  หรือ  RETARDED BLOWBACK  เป็นแบบที่พัฒนาขึ้นมาเพื่อให้สามารถใช้กระสนที่ให้ความดันในรังเพลิงสูง และใช้ลูกเลื่อนขนาดเล็กได้ โดยปืนจะมีกลไกทำหน้าที่ขัดกลอนอย่างสมบูรณ์ เช่น ปลย. ขนาด 5.56 มม.  , แบบ ปลย.11  (HK)  ใช้ลูกกลิ้งแยกตัวขัดกลอน

หมายเหตุ

• รบบการทำงานด้วยแรงสะท้อนถอยหลังของลำกล้อง หรือการทำงานด้วยแก๊สก็ตาม เมื่ออกแบบให้ปลดกลอนในห้วงระยะ เวลาที่เหมาะสมแล้ว จะมีแรงดันในรังเพลิงที่ยังตกค้างอยู่ช่วยส่งให้ลูกเลื่อนถอยหลังอีกด้วย  ในลักษณะนี้เรียกว่าได้เป็นระบบการทำงานแบบผสมผสาน (COMBINATION TYPE)
• มีปืนกลบางแบบที่ทำงานด้วยแรงขับจากมอเตอร์ ก็ถือว่าทำงานด้วยแรงขับจากภายนอก (EXTERNALLY OPERATED)
• เมื่อจัดว่า  ค. , ปรส.  ,  และเครื่องยิงจรวดเป็นอาวุธเบาด้วยก็อาจเพิ่มระบบการการทำงานออกไปอีกเป็นการทำงานแบบเครื่องยิงลูกระเบิด ,  การทำงานแบบไร้แรงสะท้อนถอยหลัง และการทำงานแบบการขับดันจรวด